تبلیغات
تدریس عربی - قواعددرس 4 و 5 از عربی اول دبیرستان ( انواع هفتگانه اسمهای مشتق)
ای بشر گرچه خلق شده ای ، برخیز و ثابت کن که اشرف مخلوقاتی ( توماس کارلایل )
 
موضوعات
نویسندگان
دیگر موارد
» تعداد مطالب :
» تعداد نویسندگان :
» آخرین بروز رسانی :
» بازدید امروز :
» بازدید دیروز :
» بازدید این ماه :
» بازدید ماه قبل :
» بازدید کل :
» آخرین بازدید :

 
قواعددرس 4 و 5 از عربی اول دبیرستان ( انواع هفتگانه اسمهای مشتق)

قواعد درس چهارم                                      

در درس چهارم با اسم جامد و مشتق آشنا می شویم.

اسم جامد از كلمه ی دیگری گرفته نشده است.

این اسم ها جامد هستند:

قلم، سحاب (ابر)، جَبَل (كوه)، بَحر ( دریا)

اسم مشتق از كلمه ی دیگری گرفته شده است.

 این اسم ها مشتق هستند. 

 ( عالِم، معلوم، عَلیم، علّامه، أعلَم، معلِّم، متعلِّم.)

اسم های بالا از فعل «عَلِمَ» مشتق شده اند.

 

: عَیِّن الأسماءَ المشتقّة: ( اسم  های مشتق را معلوم كن){3 اسم}

نَهْر، شَمْس، قَمَر، مخلوق، ناس، دینار، حاكم، رَجُل، فِضَّة، تُفّاح، غُراب، معبود

اسم مشتق هفت نوع است :

 1- اسم فاعل    ۲ - اسم مفعول   3- اسم مكان     ۴- اسم زمان                         5-  اسم مبالغه          ۶- اسم تفضیل        ۷- صفت مشبّهه.

در این كتاب با هفت اسم مشتق آشنا می شویم.

اسم فاعل و اسم مفعول را در همین درس و اسم مكان و زمان، اسم مبالغه، صفت مشبّهه و اسم تفضیل را در درس پنجم خواهیم خواند.

اسم فاعل در فعل های ثُلاثی مجرّد بر وزن فاعل و اسم مفعول بر وزن  مفعول می آید.

اسم فاعل «انجام دهنده كار» معنی می دهد و اسم مفعول بر عكس است یعنی كار بر آن انجام می شود.

اسم فاعل

به نحوه ساخته شدنِ اسم فاعل از چند فعل ثلاثی مجرد دقّت كنید:

كَتَبَ             ك ا تِ ب   كاتِب

نَصَرَ              ن ا صِ ر   ناصِر

حَكَمَ              ح ا كِ م    حاكِم

صَنَعَ             ص ا نِ ع   صانِع

: عَیِّن اسم  الفاعل: (اسم فاعل را معلوم كن:)

الف: ظَلَمَ       (ظَلام- أظلَم- ظالم)

ب: عَلِمَ           (عامِل- عالِم- أعلم)

ج: رَحِمَ           (راحِم- رحیم- أرحَم)

اسم مفعول

به نحوه ساخته شدن اسم مفعول از چند فعل ثلاثی مجرد دقّت كنید:

فَتَحَ                      مَ ف ت و ح              مَفتوح

حَمِدَ                      مَ ح م و د               مَحمود

عَبَدَ                      مَ ع ب و د               مَعبود

ضَرَبَ                     مَ ض ر و ب             مَضروب

: عَیِّن اسم المفعول : (اسم مفعول را معلوم كن.)

الف: سَمِعَ        (مسموع- سامع- سمیع)

ب: غَفَرَ            (غفور- مغفور- مغفرة)

ج: شَكَرَ          (شاكِر- شكور- مشكور)

: آیا ساختن اسم فاعل و اسم مفعول در ثلاثی مزید فرق می كند؟

    :    بله فرق می كند.

اسم فاعل در فعلهای ثلاثی مزید از فعل مضارع ساخته می شود.

حرفِ مضارعه (یـ ) را بر می داریم  و به  جای آن ( مُـ ) می آوریم.  سپس یك حرف مانده به آخر، كسره می گیرد. مثال:

یُعَلِّمُ = مُعلِّم        یُصلِحُ =مُصلِح              یُجاهِدُ   =   مُجاهِد            یَنتَظِرُ= مُنتَظِر

اسم مفعول در فعلهای ثلاثی مزید به همان روشِ اسم فاعل ساخته می شود ولی یك حرف مانده به آخر، فتحه می گیرد. مثال:

یَنتَظِرُ =مُنتظَر              یُقَلِّدُ  =مُقَلَّد        یُرْسِلُ   =   مُرْسَل             یَعتَمِدُ    =   مُعتَمَد

تمرین:

1- عَیِّن اسم الفاعل: { 5 كلمه}

مُستَخرَج- مَملوء- مُستضعَف- مُتَفَضِّل- مَشهود- مُغتَصَب- مُكَبِّر- مُجاهِد- مُصاحَب- مَصنوع- مُقاتِل- مُحسِن.

2- عَیِّن اسم المفعول: {5 كلمه}

شاهِد- مُستَسلِم- مُبَشَّر- مُعتَمِد- مُشاهَد- مُرسَل- مُنذِر- مُعرِض- مُستَخرَج- مُشترِك- مُعتَرِض- مقلَّد

3- عَیِّن الترجمةَ الصَّحیحةَ:

1- مَخلوق:       آفریننده- آفریده

2- رازِق:          روزی دهنده- روزی خوار

3- مَحمود:         ستاینده- ستوده

4- مُعتَمَد:        اعتماد كننده- مورد اعتماد

5- مُنتَظَر:         انتظار كشنده- مورد انتظار

6- مُبَشِّر:         مژده دهنده- مژده داده شده

7- مُرسَل:           فرستنده- فرستاده

8- مَستور:        پوشاننده- پوشیده شده

9- كاتِب:             نویسنده- نوشته

10- مقصود:         قصد كننده- قصد شده

------------------------------                      ----------------------------

قواعد درس پنجم                                               

در  درس پنجم با پنج نوع دیگر از انواع اسم مشتق آشنا می شویم.     

اسم مكان و زمان بر وزن مَفعَل یا مَفعِل ( بر یکی از این دو وزن ) می آیند.

و همان طور كه از نامشان پیداست بر زمان و مكان دلالت می كنند.

به نحوه ساختن اسم مكان و زمان دقّت كنید:

كَتَبَ        =       مَكْتَب : مکان یا زمان نوشتن

سَجَدَ        =      مَسْجِد : مکان یا زمان سجده

عَبَدَ         =         مَعْبَد : مکان یا زمان عبادت

نَزَلَ          =          مَنْزِل : مکان یا زمان نازل شدن

غَرُبَ        =           مَغْرِب : مکان یا زمان غروب

لَعِبَ         =           مَلْعَب : مکان یا زمان بازی

: عَیِّن اسمَ المكانِ و الزمان: (4 اسم)

محمّد- مَجلِس- مملوء- مُصافحة- مُستَسلِم- مُحرِق- مَدخَل- مَطبَخ- مكتوب- مَدّاح- مقصود- مؤمن- مَشرِق- مقلِّد

دو نكته:

 نكته 1:

 در زبان فارسی غالباً اسم مكان و زمان فقط مفهوم مكانی دارند امّا در عربی، هم مفهوم مكانی و هم مفهوم زمانی دارند.

نكته 2:

 (نكته خارج از كتاب درسی) كلماتی مانند: مدرسة، مزرعة نیز اسم مكان هستند و «ة» در آخر  آنها به معنی كثرت (بسیاری) است. مدرسة: جایی كه در آن بسیار درس می خوانند.

-----------------------                  -----------------------

صفت مشبّهه

می توان گفت صفت مشبهه همان صفت ساده در فارسی است. مثال:

جَمیل: زیبا        قَبیح: زشت             خَشِن: زبر        عَطْشان: تشنه

صَعْب: سخت     كَسِل: تنبل              شریف: شریف   عَذْب: گوارا

وزن های مشهور صفت مشبّهه عبارتند از:

 فَعیل: شریف           فَعِل: خَشِن             فَعْل: سَهْل     فَعْلان: عَطْشان

اما وزن فعیل خیلی بیشتر از سه وزن دیگر مثال دارد.

: با توجّه  به وزن های صفت مشبّهه 4 صفت مشبّهه را در میان كلمات زیر پیدا كنید.

جمیل- ضاحك - مَشهَد- صَعْب- قَمیص- مغفرة- مَنزِل- استقبال- اِبنة- تَعِب- یَوْم- جَوْعان- بزّاز- حیاة- ثَلاثة- خَشِن- فَعیل- فَعِل- فَعْلان- فَعْل

---------------------                -----------------

اسم مبالغه

اسم مبالغه دو وزن مشهور دارد، كه عبارتند از: فَعّال  / فَعّالة

اسم مبالغه بر بسیاریِ صفت دلالت دارد. مثلاً:

 صبّار: یعنی كسی كه خیلی صبر می كند.

علّامة: كسی كه خیلی می داند.

به نحوه ساختنِ اسم مبالغه توجّه  كنید:

عَلِمَ         عـ لـ م             عـَ لّـ ا مـ ة        عَلّامة

غَفَرَ         غـ فـ ر                غـَ فّـ ا ر           غَفّار

أمَرَ          أ مـ ر                  أمّـ ا ر ة           أمّارة

صَبَرَ         صـ بـ ر                صَـ بّـ ا ر           صَبّار

تمرین: عَیِّن اسمَ المبالغة: مُكَبِّر- كَذّاب- مُتَحَمِّل- ذَهاب

---------------------              --------------------

اسم تفضیل

اسم تفضیل : معادلِ صفت برتر و برترین در فارسی است. به عبارت دیگر صفت هایی كه دارای «تر» و «ترین» هستند معادل اسم تفضیل هستند.

 اسم تفضیل  بر وزن أفعل است و برای مؤنّث گاهی بر وزن فُعلَی می آید.

به نحوه ساختن اسم تفضیل توجّه  كنید:

حَسُنَ   =          أحْسَن / حُسْنَی

كَبُرَ      =            أكْبَر / كُبْرَی

صَغُرَ    =            أصْغَر / صُغرَی

به ترجمه اسم تفضیل نیز دقّت كنید:

كَبیر: بزرگ        أكبَر، كُبرَی:     بزرگ تر، بزرگ ترین

صَغیر:كوچك        أصغَر، صُغرَی:  كوچك تر،كوچك ترین

تمرین: عَیِّن الترجمةَ الصحیحة:

الف: فریدٌ أحسَنُ الطُّلّابِ.

1- فرید بهترین دانش آموزان است.                   2- فرید از دانش آموزان خوب است.

ب: فاطمةُ أصغَرُ مِن حبیبة

1- فاطمه كوچك تر از حبیبه است.                    2- فاطمه كوچك است یا حبیبه؟

:  چه موقع اسم تفضیل برای مؤنّث بر وزن فُعلَی می آید؟

:              وقتی برای مؤنّث، صفت بیاوریم مثلاً:

فاطمةُ الكبری:     فاطمه بزرگ تر/ القریةُ السُّفلَی: روستای پایین تر

-----------------

نكته 1:

در ترجمه اسم های مبالغه از لفظ «بسیار» استفاده می كنیم.

(صَبّار: بسیار بردبار     غَفّار: بسیار آمرزنده)

نكته 2:

 گاهی اسم تفضیل ( بدون ال) شبیه فعل ماضی باب إفعال می شود. در چنین موردی باید به معنی جمله دقّت كنیم.

صادقٌ أحسَنُ التلامیذ:   صادق  بهترین دانش آموزان است.

صادقٌ أحسَنَ بِأصدِقائِهِ: صادق به دوستانش  نیكی كرد.

نكته 3:

 اسم تفضیل، دو معنی «تر» و « ترین» دارد. امّا اگر بعد از آن «مِن» بیاید، به صورت «تر» ترجمه می شود.

البحرُ أكبرُ مِنَ النَّهر: دریا بزرگ تر از رودخانه است.

اگر بعد از اسم تفضیل حرف « مِن» نیاید، معمولاً به صورت «ترین» ترجمه می شود.

أحسنُ طالبٍ: بهترین دانش آموز.

نكته 4:

 نكته خارج از كتاب درسی : هر گاه دو طرف مقایسه مؤنّث باشند از « أفعل» برای بیان برتری استفاده می شود نه فُعلَی. مثال:

(فاطمةُ أكبرُ مِن زهراء): فاطمه بزرگ تر از زهرا است.

در چنین تركیب ها یی نیز از وزن «أفعل» استفاده می شود.

أحسَنُ شَرِكةٍ فِى العالَم: بهترین شركتِ جهان


نویسنده : سپهر داورپناه
تاریخ :پنجشنبه 10 اسفند 1391
نظرات
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
محمد پنجشنبه 17 اردیبهشت 1394 04:13 ب.ظ
سلام من یه نظر دارم اگه میشه اموزش به روش کلیپ هم بزارید ممنون میشم
سپهر داورپناه پاسخ داد:
سلام بررسی میشه و در صورت امکان تهیه میشه
ممنون از پیشنهادتون
محمد پنجشنبه 17 اردیبهشت 1394 04:07 ب.ظ
الی بود ممنون کاملا یاد گرفتم
سپهر داورپناه پاسخ داد:
سلام
ممنون باز هم سر بزنید
ADY یکشنبه 22 دی 1392 10:24 ب.ظ
این یکی عالی بود دستتون درد نکنه زنده باشید
سپهر داورپناه پاسخ داد:
خواهش می کنم بازم سر بزنید.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
درباره ما
این سایت برای افراد درس خوان تهیه شده که شامل بهترین نکات می باشد.
امیدوارم از این سایت نهایت استفاده را بکنید.
عربی را فرا بگیرید
یاد بگیرید 20 بگیرید.
مدیر سایت عربیک تیچ
مدیر وب سایت : سپهر داورپناه
صفحات
برچسب ها
پیوندهای روزانه
آرشیو مطالب