تبلیغات
تدریس عربی - قواعد درس دوم عربی اول دبیرستان
ای بشر گرچه خلق شده ای ، برخیز و ثابت کن که اشرف مخلوقاتی ( توماس کارلایل )
 
موضوعات
نویسندگان
دیگر موارد
» تعداد مطالب :
» تعداد نویسندگان :
» آخرین بروز رسانی :
» بازدید امروز :
» بازدید دیروز :
» بازدید این ماه :
» بازدید ماه قبل :
» بازدید کل :
» آخرین بازدید :

 
قواعد درس دوم عربی اول دبیرستان

قواعد درس دوم                                         

: درس امروز ما، درباره فعل ثلاثی مجرّد و مزید است.

فعل و بسیاری از اسم ها در زبان عربی دارای سه حرف اصلی و گاهی چهار حرف اصلی هستند.

به فعل هایی كه دارای سه حرف اصلی هستند ثلاثی و فعل هایی كه دارای چهار حرف اصلی هستند؛ رباعی می گویند.

توجه داشته باشید که در باره ی رباعی در کتاب درسی هیچ توضیحی نیامده است .

به این فعل ها دقت کنید :

یذهَبونَ، تَسمَعینَ، تَخْرُجانِ، جَلَسْتُما، اِلْعَبا

  :        چه کسی می تواند حروف اصلی آنها را تشخیص دهد؟

:    آقا اجازه   : ( ذهب /سمع/خرج/جلس/لعب)

:بله {ذهب /سمع/خرج/جلس/لعب} حروفِ اصلیِ فعل های بالا هستند.

به این فعل ها «ثُلاثی» یعنی «سه  تایی» گفته می شود.

 

تمرین: حروفِ اصلی این فعل های ثلاثی كدامند؟

1- تَعمَلونَ:              ع ل م             ع م ل             م ل و

2- قَرَأتُما:                 ت م ا              ق ت م          ق ر أ

3- تَشكُرینَ:             ش ك ر            ش ر ك          ش ر ن

دانش آموز: آیا همه فعل ها در زبان عربی ثُلاثی هستند؟

:      خیر، بیشتر فعلها ثُلاثی هستند یعنی دارای سه حرف اصلی هستند. امّا بعضی فعل ها دارای چهار حرف اصلی هستند.

 مانند:      زَلْزَلَ: لرزید.      تَرْجَمَ: ترجمه كرد.

حدس بزنید فعل هایی كه چهار حرف اصلی دارند چه نامیده می شوند؟

 رُباعی     یا       خُماسی

:آقا رباعی رباعی رباعی

:    آری به فعل هایی كه چهار حرف اصلی دارند رباعی گفته می شود.

امّا فعل رباعی را چون خیلی كم است نمی خوانیم.

فعل ثلاثی دو نوع است:

 1- ثلاثی مجرّد             2- ثلاثی مزید

اغلب فعل هایی كه در دوره راهنمایی با آن آشنا شده اید ثلاثی مجرّد بودند.مانند :

ثُلاثی مجرّد به فعلی  می گویند كه اوّلین صیغه فعل ماضیِ آن از سه حرف تشكیل می شود.

 مثلاً این فعل ها ثلاثی مجرّد هستند

 (سَمِعوا، رَفَعْنا، یَلعَبانَ، تَحكُمُ، تَصبِرونَ، حَمَلْتَ، اُكتُبوا)

 اوّلین صیغه ماضیِ این فعل ها به ترتیب عبارتند از:

( سَمِعَ،رَفَعَ، لَعِبَ، حَكَمَ، صَبَرَ، حَمِلَ، كَتَبَ)

پس می بینیم همه ی  این فعل ها سه حرفی اند.

زیرا اولین صیغه ی ماضی آن ها سه حرف بیشتر ندارد.

سَمِعوا – رَفَعْنا- یَلعَبانِ- تَحْكُمُ- تَصْبِرونَ- حَمَلَتْ- اُكْتُبوا

سَمِعَ -  رَفَعَ  - لَعِبَ  - حَكَمَ -  صَبَرَ  -   حَمَلَ-   كَتَبَ

ولی فعل ثلاثی مزید، به فعلی گفته می شود كه اوّلین صیغه  ماضیِ آن بیشتر از سه حرف داشته باشد.

أخْرَجْنا- تُعَلِّمونَ- هاجَرْتُم- إجْلَسْتَ- قَدَّمْنا- سافَروا

به فعل های بالا توجّه  كنید:

اوّلین صیغه ماضی این فعل ها عبارتند از:

أخْرَجَ  - عَلَّمَ-   هاجَرَ-     أجْلَسَ-  قَدَّمَ -  سافَرَ

می بینید كه به اولین صیغه ماضی هر یك از این فعل ها حرفی اضافه شده است.

 بنا براین به این فعل ها فعل های ثلاثی مزید گفته می شود.

برای تشخیص مجرّد از مزید به اولین صیغه ماضیِ آن فعل مراجعه می كنیم.

تمرین:

از میان فعل های زیر كدام افعال، ثلاثی مزید هستند؟

یفْتَحُ – تَنظُرینَ – تَقطَعونَ – تَضرِبُ – أحْسَنَ.

یُشاهِدُ- تَدخُلْنَ -  یُكَذِّبانِ – أمَرتُما – أرسَلْنا

هر كدام از فعلهای ثلاثی مزید، دری از نظر معنی بر روی ما می گشاید؛ به هر گروه از  این افعال یك باب می گویند و فعلهای ثلاثی مزید دارای هشت باب مشهور هستند كه ما در درس دوم با سه باب از بابهای ثلاثی مزید آشنا می شویم. شما می توانید این بابها را در جدول زیر مشاهده كنید:

باب

وزن ماضی

وزن مضارع

وزن امر

إفعال

أفْعَلَ

یُفْعِلُ

أفْعِلْ

تَفعیل

فَعَّلَ

یُفَعِّلُ

فَعِّلْ

مُفاعَلَة

فاعَلَ

یُفاعِلُ

فاعِلْ

دانش آموزان عزیز، شما اكنون می توانید مثالهایی را در باب های گفته شده ملاحظه كنید.

به معنی كلمه ها نیز دقّت كنید:

مثال برای ثلاثی مزید باب «إفعال»

ماضی

مضارع

مصدر

امر مخاطب

أجْلَسَ: نشاند

یُجْلِسُ : می نشاند

إجلاس: نشاندن

أجْلِسْ: بنشان

ثلاثی مجرّد، فعل بالاعبارت است از:

ماضی

مضارع

مصدر

امر مخاطب

جَلَسَ: نشست

یَجْلِسُ: می نشیند

جُلوس: نشستن

اِجْلِسْ: بنشین

تمرین: 1- ماضی ،مضارع، مصدر و امر باب إفعال از حروف اصلی « ح ض ر» كدام است؟

أحْضَرَ              یَحْضُرُ              حُضور                     أحضِرْ

حَضَّرَ               یُحْضِرُ              إحضار                    اُحضُرْ

2- كدام كلمات مربوط به باب إفعال هستند؟ (در هر ردیف 2 كلمه)

أمَرْتَ        أنْزَلَ         أركَبَ        أذْهَبُ         أجْلِسُ

یُدْخِلُ        یُخْرُجُ        یُجاهِدُ       یُثْبِتُ        یُعَرِّفُ

أجْلِسْ        اِذهَبْ        أخْرِجْ        اِلْبَسْ       أعْرِفُ

مثال برای ثلاثی مزید باب «تفعیل »:

ماضی

مضارع

مصدر

امر مخاطب

نَزَّلَ: پایین آورد

یُنَزِّلُ: پایین  می آورد

تَنْزیل: پایین آوردن

نَزِّلْ: پایین بیاور

ثلاثی مجرّد فعل بالا عبارت است از:

ماضی

مضارع

مصدر

امر مخاطب

نَزَلَ: پایین آمد

یَنْزِلُ: پایین می آید

نُزول: پایین آمدن

اِنْزِلْ: پایین بیا

 

تمرین: 1- ماضی ، مضارع،مصدر و امر باب تفعیل از حروف اصلی «ك ب ر» كدام است؟

كَبُرَ          یكْبُرُ         تَكبیر        تَكَبَّرْ

كَبَّرَ          یُكَبِّرُ         تَكَبُّر         كَبِّرْ

1-   كدام گزینه مربوط به باب تفعیل است؟

الف: عَلِمَ، یَعلَمُ، عِلْماً، اِعلَمْ

ب: أعلَمَ، یَعلِمُ، إعلاماً، أعلِمْ

ج: عَلَّمَ، یُعَلِّمُ، تَعلیماً، عَلِّمْ

مثال برای ثلاثی مزید باب «مفاعلة»

ماضی

مضارع

مصدر

امر مخاطب

جالَسَ: همنشینی كرد

یُجالِسُ: همنشینی می كند

مُجالَسَة: همنشینی

جالِسْ: همنشینی كن

ثلاثی مجرّد فعلِ بالا را كمی جلوتر خواندیم. گاهی مصدر این باب بر وزن «فِعال» است.

مثال: جاهَدَ، یُجاهِدُ: مُجاهَدَة (جِهاد) – دافَعَ، یُدافِعُ، مُدافَعَة (دِفاع)

تمرین : 1- ماضی ،مضارع، مصدر و امر باب مُفاعَلَة از حروف اصلی «ج ه د» كدام است؟

جاهَدَ       یَجتَهِدُ             اِجتِهاد             جاهِدْ

جَهَدَ        یُجاهِدُ             مُجاهَدَة           اِجْهَدْ

2-   كدام گزینه مربوط به باب مُفاعَلَة است؟

الف- كَتَبَ، یَكْتُبُ، كتابةً، اُكْتُبْ.

ب- كاتَبَ، یُكاتِبُ، مُكاتَبَةً، كاتِبْ.

      (مضارع)                                              (امر)

تُنَزِّلُ:        پایین می آوری                   نَزِّلْ:         پایین بیاور.

تُعلِّمینَ:       یاد می دهی.                  عَلِّمى :      یاد بده.

تُجالِسونَ: همنشینی می كنید.           جالِسوا:    همنشینی كنید.

تُجاهِدانِ:   جهاد می كنید.                   جاهِدا:         جهاد كنید.

تُكْرِمُ:              احترام می گذاری.            أكْرِمْ:         احترام بگذار.

تُخْرِجْنَ:    خارج می كنید.        أخْرِجْنَ:    خارج كنید.

 

 : نكته، همزه باب إفعال در فعل امر، همیشه مفتوح «أ» است. مثال:

تُحْسِنُ: (نیكی می كنی)                  أحْسِنْ: (نیكی كن)

تُدْخِلانِ: (داخل می كنید)                 أدْخِلا: (داخل كنید)

--------------------------                ----------------------

(سماعی – قیاسی)

ماضی، مضارع و مصدر در ثلاثی مجرّد «سماعی» هستند. سماعی یعنی شنیداری.

 یعنی از قبل باید آنها را شنیده باشیم. به مصدر این فعل ها دقّت كنیم.

حَفِظَ  = حِفْظ               قَرَأ  =  قِراءَة               جَلَسَ    =   جُلوس                    عَرَفَ    = عِرفان

امّا ماضی، مضارع  و مصدر در ثلاثی مزید «قیاسی» هستند؛ یعنی اگر یك مورد را بلد باشیم بقیه فعلها و مصدرها را با مقایسه كردن می سازیم.

فعل هایی كه در یكی از بابهای افعال و تفعیل به كار می روند؛ اغلب به صورت متعدّی ترجمه می شوند. یعنی نیاز به مفعول دارند.

مانند: نَزَلَ : نازل شد أنزَلَ و نَزَّلَ: نازل كرد.

تمرین : 1- امر این فعل ها كدام است؟

الف: تُرجِعُ               اِرْجِعْ- أرجِعُ- أرجِعْ

ب: تُعَیِّن                 عَیِّن- عَیَّنَ- تعیین

ج: تُدافِعونَ              دافَعوا- دافِعوا- اِدفَعوا

2-              ترجمه صحیح هر فعل كدام است؟

الف: أجْلَسَ                    می نشینم- نشانید- نشست

ب: فَهَّمَ                         فهمید- بفهم- فهمانید

ج: عَلِّمْ                          یاد بده- یاد داد- بدان

نمره از 4

--------------------------                           --------------------------


نویسنده : سپهر داورپناه
تاریخ :پنجشنبه 10 اسفند 1391
نظرات
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
لارا دوشنبه 22 مهر 1392 09:37 ق.ظ
از لطفتون ممنونم باباهمه شمامغزیددوستون دارم خسته نباشید.
سپهر داورپناه پاسخ داد:
مرسی ممنون شما لطف دارید بازم به وبسایت سر بزنید.
تشکر دوشنبه 22 مهر 1392 09:33 ق.ظ
ممنون واقعا کمکم کردیدممنون واقعا کمکم کردید
سپهر داورپناه پاسخ داد:
مرسی ممنون شما لطف دارید بازم به وبسایت سر بزنید.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
درباره ما
این سایت برای افراد درس خوان تهیه شده که شامل بهترین نکات می باشد.
امیدوارم از این سایت نهایت استفاده را بکنید.
عربی را فرا بگیرید
یاد بگیرید 20 بگیرید.
مدیر سایت عربیک تیچ
مدیر وب سایت : سپهر داورپناه
صفحات
برچسب ها
پیوندهای روزانه
آرشیو مطالب